ZNALEZISKA ARCHEOLOGICZNE W IZBIE MUZEALNEJ
W pierwszych dniach Nowego 2026 Roku mieszkańcy Kostrzyna i okolic żyli wydarzeniem mającym miejsce podczas prac związanych z przebudową głównej arterii miasta – ulicy Poznańskiej. Głębokie wykopy, które stały się jednym z elementów kostrzyńskiej codzienności, umożliwiły odkrycie pozostałości po ubiegłych wiekach. Osobom pracującym w ciągu tej ulicy ukazały się m.in. naczynia – artefakty – służące w dawnych czasach ludności zamieszkującej nasz region. Próby datowania powstania oraz ustalenia ich przeznaczenia budzą i zapewne będą budzić duże zainteresowanie wśród osób pasjonujących się tym tematem.
Warto sięgnąć do „Dziejów Kostrzyna” autorstwa regionalisty Kazimierza Matyska, który zauważył, że Ziemia Kostrzyńska jest rejonem obfitującym w różne znaleziska archeologiczne. Wynika to z faktu położenia Kostrzyna w dorzeczu Warty oraz bliskiego sąsiedztwa Gniezna, Giecza i Poznania, co w konsekwencji sprawia, że nasze miasto należy do najstarszych centrów osadnictwa w Wielkopolsce. Przedmioty odkrywane w przeszłości na terenie gminy Kostrzyn pochodziły z następujących miejscowości i ich okolic: Kostrzyna, Iwna, Gwiazdowa, Skałowa, Trzeka, Wiktorowa, Brzeźna, Czerlejna i Siedlca. Kazimierz Matysek zaznacza, iż znaleziska archeologiczne z tych miejsc trafiły do Muzeum Archeologicznego w Poznaniu, natomiast niektóre z nich pozostały w Kostrzynie i stały się eksponatami Izby Muzealnej Ziemi Kostrzyńskiej. Warto pochylić się nad tym, co zachowało się w zbiorach muzealnych.
Najważniejszym i prawdopodobnie jednym z najstarszych rekwizytów Izby będzie urna pochodząca z epoki kamiennej – okresu w prehistorii, który rozpoczął się wraz z używaniem przez człowieka narzędzi z kamienia i zakończył się ok. 3000 r. p.n.e., czyli w momencie rozpoczęcia wytwarzania przedmiotów z metalu. Wspomniana urna została odkryta w Trzeku, jednak w tej miejscowości odnaleziono również dwie czarne urny, które były w bardzo złym stanie. Kolejnym niezwykle interesującym przedmiotem jest amfora – naczynie ofiarne z epoki neolitu datowane na ok. 3000 lat p.n.e. – służące do przechowywania płynów, takich jak wino, oliwa czy miód. Znalezisko pochodzi z Czerlejnka.
W zasobach Izby Muzealnej znajdują się także kości, fragmenty ceramiki oraz kręgi kamienne. W większości zostały znalezione w okolicach Trzeku, który jest bardzo ważnym punktem na mapie Ziemi Kostrzyńskiej z uwagi na odkrycia licznych pozostałości pochodzących z najdawniejszych dziejów. Nie sposób pominąć, że w okolicach przywołanej miejscowości znajduje się grodzisko, które jest nazywane przez okolicznych mieszkańców oraz znawców tematu „Szwedzkimi okopami”. To zagadnienie należy do niezwykle interesujących i z pewnością może stać się osią odrębnego artykułu.
B.K.
Dla „Kostrzyńskiego ABC”