KONIEC OKUPACJI NIEMIECKIEJ W KOSTRZYNIE
22 stycznia 1945 roku ok. godziny 9:00 do Kostrzyna dotarły pierwsze czołgi radzieckie, które wchodziły w skład I Frontu Białoruskiego. W ten sposób zakończyła się okupacja niemiecka, która rozpoczęła się we wrześniu 1939 roku i przyniosła wielkie spustoszenie dla miasta Kostrzyna, Ziemi Kostrzyńskiej i okolic.
Kostrzyn i Kostrzyniacy stali się bacznymi obserwatorami upadki potęgi III Rzeszy. Linia frontu przesuwała się w bardzo szybkim tempie, co było zauważalne już pod koniec 1944 roku, kiedy przez nasze miasto zaczęły przejeżdżać wycofujące się jednostki armii niemieckiej. Drogą Warszawa-Poznań poruszały się także kolumny niemieckich cywilów uciekających przed Armią Czerwoną. Regionalista Kazimierz Matysek zauważył w „Dziejach Kostrzyna”, że obrazy te budziły „otuchę w sercach uciemiężonej ludności polskiej”.
20 stycznia 1945 roku Kostrzyn opuścili miejscowi Niemcy. Następny dzień upłynął w atmosferze dużej niepewności i niepokoju. Na kostrzyńskim Rynku zatrzymała się garstka żołnierzy niemieckich pod dowództwem niejakiego kapitana Klatta. Oficer wydał rozkaz miejscowym mężczyznom, aby ci stawili się następnego dnia ( o godz. 9:00) z łopatami na Rynku. Życzenie Niemca nie zostało zrealizowane, ponieważ 22 stycznia, około wyznaczonej godziny, do Kostrzyna wkroczyły pierwsze czołgi radzieckie. W rejonie skrzyżowania ulic Poznańskiej z Kościuszki doszło do małej potyczki między oddziałem sowieckim a załogą niemieckiego samochodu uzbrojonego w karabin maszynowy. Starcie to zakończyło się zwycięstwem wojsk radzieckich i rozbiciem niemieckiego oddziału. Kostrzyn został wyswobodzony spod okupacji hitlerowskiej. Komendantem wojennym miasta Kostrzyna został kapitan o nazwisku Kirijenko.
W trakcie działań wojennych w styczniu 1945 roku w Kostrzynie i w okolicach zginęło wielu żołnierzy radzieckich, którzy następnie zostali pochowani na skwerze między ulicami Poznańską a Kościuszki. Ekshumacja i przeniesienie zwłok na cmentarz Miłostowo nastąpiły w latach 50. XX wieku. Co ciekawe, w tej okolicy w latach 1447 – 1792 stał drewniany kościółek pw. św. Ducha, a następnie istniał cmentarz należący do parafii pw. św. Apostołów Piotra i Pawła w Kostrzynie. Był czynny do 1828 roku.
Kostrzyn budził się do życia po ponad pięcioletniej okupacji niemieckiej. Jednym z symboli tego okresu było zwołanie 4 lutego 1945 roku przez komendanta Kirijenkę wiecu obywatelskiego, podczas którego wybrano tymczasowe władze miejskie z burmistrzem Ignacym Szeszułą na czele. W skład zarządu miasta Kostrzyna wszedł także ówczesny proboszcz kostrzyński – ks. Kazimierz Witold Michalski.
B.K.